U bent niet ingelogd. login
over forum 2020informatiebronnen
Europa, het leukste continent ter wereld!
woensdag 26 oktober
Model voor een betere wereld
zaterdag 1 oktober
foruminterview 2
donderdag 14 juli
Gedachten over Mondiaal Europa
maandag 27 juni
Foruminterview 1
dinsdag 21 juni
De kortste weg naar de macht
woensdag 11 mei
VOOR
zondag 8 mei
Max Kohnstamm spreekt...
zondag 1 mei
Turkije hoort economisch al bij Europa
maandag 11 april
Weerzin tegen Europese Grondwet
zondag 10 april
Het Europa van ‘verlicht individualisme’
zondag 3 april
Onze kinderen
zaterdag 26 maart
Eutopia
dinsdag 1 maart
Generatie twintigers en dertigers moet Europa vormgeven
zaterdag 26 februari
Europa is onze economische snelweg
maandag 24 januari

Europa, het leukste continent ter wereld!

woensdag 26 oktober

Door Yoeri Albrecht

Oorspronkelijk was ze een bekoorlijke maagd. Koningsdochter Europa, die door de dolverliefde Zeus, voor die gelegenheid in de gedaante van een stier, van de Aziatische kust van de Middellandse Zee werd geschaakt. De stier zwom met de prinses op de rug naar Griekenland. Maar op dit moment heeft Europa meer weg van een versmade oude dame. Het Europese politieke leiderschap wil liever niet meer met haar gezien worden, zo lijkt het.

Zo zat nu bijna een jaar geleden onze regering bijeen in de Treveszaal aan het Binnenhof, hun traditionele vergaderruimte. Aan de orde was het komende referendum over de Europese grondwet. Er werd moeilijk heen en weer gekeken. Eigenlijk wilde niemand de verantwoordelijkheid nemen voor dat debat. Voorzitter Balkenende probeerde het onderwerp zo ver mogelijk van zijn eigen bordje te schuiven. Na veel vijven en zessen werd besloten dat er een task force zou komen van maar liefst drie man: de oude rot en ras-Europeaan Laurens Jan Brinkhorst, het groentje Alexander Pechtold, die als nieuwkomer geen nee mocht zeggen en Atzo Nicolai die als staatssecretaris Europese zaken sowieso de pineut was. In de aanloop naar het Europese referendum was de regering ondanks dit driemanschap verder traditioneel onzichtbaar. Dat wekt, na de stilte rond de introductie van de Euro en de deelname aan de oorlog in Irak eigenlijk al geen verbazing meer, maar buitengewoon jammer is het gebrek aan politieke
bevlogenheid voor Europa wel.

De Europese Unie is namelijk een weergaloos succes. Het is zelfs een van de meest succesvolle politieke ondernemingen uit de wereldgeschiedenis. Er is geen continent ter wereld waar de burgers zo’n hoog inkomen kunnen koppelen aan veel vrije tijd en de mogelijkheid om in de buurt van de eigen woonplek te genieten van natuur en cultuur. Het is goed toeven in Europa. De Unie en haar voorlopers brengen de burgers van het eeuwenlang door oorlog en hongersnood geteisterde continent al meer dan een halve eeuw vrede en ongekende welvaart. De oorlogen op dit continent waren endemisch. Duitsers en Fransen, om maar twee willekeurige voorbeelden te noemen, stonden elkaar eeuwenlang traditioneel naar het leven. Bloedige oorlogen als die recent nog tussen de Serven en Kroaten waren onder vrijwel alle Europese volkeren aan de orde van de dag. Zelfs mensen die dezelfde taal spraken maar een enigszins ander geloof aanhingen waren eeuwenlang in Europa niet veilig voor elkaar.

De Unie heeft daar een einde aan gemaakt. Na de weergaloze slachting van de twee wereldoorlogen in de eerste helft van de vorige eeuw zijn de founding fathers van de Unie, mannen als Jean Monet en Robert Schumann maar ook onze eigen Max Kohnstamm, met het idee gekomen om vrijwillig staatssoevereiniteit af dragen aan een gemeenschappelijk orgaan in Brussel. Dat was een briljante ingeving. Vooral het vrijwillige aspect maakt het Europese project tot zo’n uniek en vruchtbaar avontuur. Een avontuur dat nog lang niet voltooid is. Na vele eeuwen van strijd wordt de eenwording van Europa nu niet langer afgedwongen met de loop van een geweer maar met de kracht van argumenten. Dat is een proces dat de hele wereld tot voorbeeld kan dienen. Daar mogen we in Europa best trots en zelfverzekerd over zijn.

Eeuwenlang hebben de groten uit de Europese geschiedenis getracht om met harde hand het continent onder zich te verenigen. Het is een lange reeks van krijgsheren en onpeilbare ellende: Julius Ceasar, Karel de Grote, Karel de Vijfde, Napoleon, Hitler ze hebben het allemaal geprobeerd. Maar wat steeds kwaadschiks niet lukte, is de afgelopen decennia toch goedschiks tot stand gebracht. Van de Poolcirkel tot Gibraltar en van de Karpaten tot de Atlantische kust van Ierland ontstaat er op dit moment op vrijwillige basis een politieke entiteit. Een Unie die respect voor verscheidenheid koppelt aan internationale samenwerking. Er is geen macht ter wereld waar zo weinig mensen honger lijden, waar vrijwel iedereen tegen ziektekosten verzekerd is en waar zo met hoge inkomens zo veel vrije tijd beschikbaar is. Ook als het om “regime change” gaat, om eens een nieuwe kreet uit de internationale diplomatie te gebruiken, heeft de Europese Unie een veel betere track record dan de VS. Europese lidstaten als Polen, Tsjechië en Estland waren kort geleden nog totalitaire staten. Maar ook Spanje, Portugal en Griekenland zijn bij het afschudden van hun respectievelijke junta’s en fascistoïde regime¹s geholpen door de nabijheid en de steun van de Unie. Het simpele feit dat die landen een perspectief hadden, namelijk aansluiting bij een democratisch Europa was een grote stimulans in hun democratische ontwikkeling. De Tsjechische toneelschrijver, dissident en oud-president Valclav Havel had na de val van het IJzeren Gordijn voortdurend een doel voor ogen: met Tsjechië de weg terug vinden naar Europa. Het Europa dat de Unie vertegenwoordigd.

Het zou onder andere daarom ook buitengewoon onwenselijk zijn om de Unie nu op slot te gooien. Het perspectief van lidmaatschap kan heel erg veel doen voor landen vlak over de grens van de Unie die zich proberen op te werken naar het niveau van een acceptabele democratie waar de regels van het recht heersen en de burger niet bang hoeft te zijn voor de eigen overheid. Maar de inspirerende kracht van de Unie gaat veel verder. Het proces van vrijwillige samenwerking en eenwording is een model voor de manier waarop nationale staten wereldwijd met elkaar kunnen omgaan. Op mondiaal niveau zal er samengewerkt moeten gaan worden op een manier die nu al door de leden van de EU in de praktijk wordt gebracht. Als wij dat in de komende decennia niet voor elkaar krijgen dan zijn we gedoemd om op wereldschaal de fouten te herhalen die Europa in de negentiende en twintigste eeuw maakte met alle verwoestende gevolgen van dien. De politiek van de “balance of power” zoals die eeuwen in Europa gevoerd is, leidt uiteindelijk altijd tot oorlogen. Dat is een les die uit de Europese geschiedenis duidelijk te trekken is. Vrijwillig samenwerken is een alternatief dat wereldwijd navolging verdient. Juist de Unie zou in de Verenigde Naties en de WTO een grotere zelfverzekerde en vormgevende rol kunnen spelen.

Maar onrustbarend genoeg ontbreekt bij onze politieke elite op dit moment de wil om het succesverhaal dat Europa is uit te dragen en verder vorm te geven. Het lijkt alsof Europa in een crises verkeert. Het project is verweesd, staatslieden laten het afweten en de burger verliest zijn interesse.

Daar moet iets aan gebeuren. De generaties van dertigers en veertigers hebben zich te weinig laten horen in het debat over Europa. Juist zij zouden moeten beseffen dat het voor hun eigen veiligheid en welvaart en voor die van hun kinderen noodzakelijk is dat de zojuist ontstane Unie verder groeit en bloeit.

Zonder Europese samenwerking en zonder Europese droom kunnen de grote wereldwijde milieuproblemen zoals de klimaatverandering niet worden opgelost, kan de armoede in de derde wereld niet worden aangepakt en kunnen we de concurrentie met China en India wel vergeten.

In het internationaal sterk veranderende krachtenveld moet Europa zijn eigen rol gaan opeisen. De lidstaten kunnen niet meer achter de rokken van de VS blijven schuilen.

Maar dan is het wel noodzakelijk dat we Europa weer omarmen en het avontuur verder voeren tot nog grotere successen.